Türkiye'nin Matematik Konumu
Türkiye'nin matematik konumu, KPSS Coğrafya'da sık sorulan ve yorum gerektiren başlıklardan biridir. Bu konuda esas olarak paralel ve meridyen değerleri ile bu değerlerin ortaya çıkardığı sonuçlar bilinmelidir. Sorularda çoğu zaman doğrudan bilgi değil, verilen yargının bu konuma bağlı olup olmadığı sorgulanır.
Konu Anlatımı
Türkiye, kuzey enlemleri içinde 36 derece ile 42 derece arasında bulunur. Boylam olarak ise 26 derece ile 45 derece doğu meridyenleri arasındadır. Bu yerleşim, Türkiye'nin hem Kuzey Yarım Küre'de hem de orta kuşakta olduğunu gösterir.
Türkiye'nin Kuzey Yarım Küre'de yer alması, güneşlenme koşulları ve sıcaklık dağılışı açısından önemli sonuçlar doğurur. Ülke, orta kuşak sınırlarında bulunduğu için mevsimler belirgin şekilde yaşanır. Bu nedenle KPSS'de mevsimlerin belirgin olması matematik konumun sonucu olarak sorulabilir.
Bir diğer önemli sonuç, güneş ışınlarının Türkiye'ye hiçbir dönemde tam dik gelmemesidir. Buna bağlı olarak gölge boyu sıfıra düşmez. Sınavlarda bu iki bilgi birlikte düşünülmelidir. Eğer bir yerde güneş ışınları dik açıyla gelmiyorsa, o yerde gölge boyunun sıfır olması da beklenmez.
Enlem etkisine bağlı olarak Türkiye'de genel sıcaklık dağılışı kuzeyden güneye doğru artış gösterir. Yani güneye inildikçe sıcaklığın yükselmesi beklenir. KPSS sorularında bu durum neden-sonuç ilişkisi içinde verilebilir.
KPSS Kritik Noktaları
Bu konuda en çok dikkat edilmesi gereken bölüm, Türkiye'nin paralel ve meridyen değerlerini ezberlemekten çok bunların sonuçlarını doğru yorumlamaktır. 36-42 kuzey paralelleri ifadesi, Türkiye'nin Kuzey Yarım Küre'de olduğunu; 26-45 doğu meridyenleri ifadesi ise doğu boylamlarında yer aldığını gösterir. Ancak sınav açısından asıl önemli olan, orta kuşakta bulunma, güneş ışınlarının dik gelmemesi, gölge boyunun sıfır olmaması ve dört mevsimin belirgin yaşanmasıdır.
Karıştırılan Bilgiler
Öğrencilerin sık karıştırdığı noktalardan biri, güneş ışınlarının dik gelmemesi ile mevsimlerin yaşanması arasındaki ilişkiyi ayrı ayrı değerlendirememektir. Türkiye'de güneş ışınları hiçbir zaman dik gelmez. Bu bilgi, gölge boyunun sıfır olmamasıyla bağlantılıdır. Dört mevsimin belirgin yaşanması ise Türkiye'nin orta kuşakta yer almasının sonucudur.
Bir başka karışıklık, sıcaklığın her yerde aynı düzenle artacağı düşüncesidir. Konu anlatımında temel vurgu, genel olarak kuzeyden güneye gidildikçe sıcaklığın artmasıdır. KPSS'de burada anahtar ifade genellikle “genel olarak” kısmıdır.
Mini Özet
Türkiye, 36-42 kuzey paralelleri ile 26-45 doğu meridyenleri arasında yer alır. Bu durum, ülkenin Kuzey Yarım Küre'de ve orta kuşakta bulunduğunu gösterir. Sonuç olarak güneş ışınları dik gelmez, gölge boyu sıfır olmaz, dört mevsim belirgin yaşanır ve sıcaklık kuzeyden güneye doğru genel olarak artar.
