Kısa Giriş
Noktalama işaretleri, cümlenin anlamını doğru kurmada önemli bir yere sahiptir. LGS Türkçe konularında iki noktanın görevleri sıkça ayırt edilmesi gereken başlıklardan biridir. Özellikle konuşmalarda iki noktanın nerede kullanıldığını bilmek, soru çözerken doğru seçeneğe ulaşmayı kolaylaştırır.
Konu Anlatımı
İki nokta, konuşmalarda özellikle konuşanı belirten sözden sonra kullanılabilir. Yani bir konuşmanın kime ait olduğunu bildiren ifade verildikten sonra konuşma bölümüne geçmeden önce iki nokta getirilir.
Örnek yapı:
- Öğretmen: Kitaplarınızı açın.
- Ali: Ben soruyu anladım.
Burada iki nokta, konuşan kişiyi belirten söz ile konuşma kısmını birbirinden ayırır.
İki nokta ayrıca edebî eserlerde konuşma bölümünden önceki ifadeden sonra da kullanılabilir. Yani metinde bir kişinin konuşacağı belirtilir ve ardından konuşma kısmına geçilirken iki nokta kullanılır.
Örnek yapı:
- Çocuk annesine döndü: Ben de gelmek istiyorum.
- Adam sakin bir sesle söyledi: Beklememiz gerekiyor.
Bu kullanımlarda iki nokta, anlatım bölümünden konuşma bölümüne geçişi gösterir.
LGS İçin Kritik Noktalar
LGS'de bu konu genellikle iki noktanın hangi amaçla kullanıldığını belirlemeye yöneliktir. Soruda sizden işaretin görevini bulmanız istenebilir. Bu yüzden iki temel durumu ayırt etmek gerekir:
- Konuşanı belirten sözden sonra kullanılması
- Edebî eserlerde konuşma bölümünden önce kullanılması
Soruda bir diyalog varsa ve kişi adı ya da konuşanı gösteren ifade konuşmadan önce geliyorsa, iki noktanın işlevi büyük olasılıkla konuşmayı başlatmaktır.
Sık Karıştırılan Bilgiler
Öğrenciler bazen iki noktanın her konuşma ifadesinden önce geleceğini düşünebilir. Oysa burada önemli olan, konuşanı belirten bir söz ya da konuşma bölümüne geçiş sağlayan bir ifade bulunmasıdır.
Bir başka karışıklık da iki noktanın göreviyle ilgilidir. LGS'de yalnızca işareti görmek yetmez; işaretin neden kullanıldığını da anlamak gerekir. Eğer işaret, konuşanı belirten sözden sonra gelmişse bu kullanım konuşmayı tanıtma amacı taşır.
Mini Özet
Konuşmalarda iki nokta:
- Konuşanı belirten sözden sonra kullanılabilir.
- Edebî eserlerde konuşma bölümünden önceki ifadeden sonra kullanılabilir.
LGS'de önemli olan, iki noktanın bu işlevini cümle içinde fark edebilmek ve işaretin kullanım amacını doğru belirlemektir.
