Başlık
LGS Türkçe: Soru İşareti
Kısa giriş
Soru işareti, LGS Türkçe konuları içinde dikkat isteyen noktalama işaretlerinden biridir. Özellikle bir cümlenin gerçekten soru anlamı taşıyıp taşımadığını ayırt etmek önemlidir. Bu konuda yalnızca soru eki olan cümlelere değil, soru sözcüğü içeren yapılara ve soru eki olmadan soru anlamı veren ifadelere de dikkat edilmelidir.
Konu anlatımı
Soru işareti, temel olarak soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna konur. Eğer cümlede soru eki ya da soru sözcüğü varsa ve cümle bir şey sormak amacı taşıyorsa, cümlenin sonunda soru işareti bulunur.
Soru işareti sadece açık biçimde kurulan sorularda kullanılmaz. Bazen cümlede soru eki yer almasa da anlam bakımından soru niteliği vardır. Böyle durumlarda da soru işareti kullanılır. Bu yüzden LGS'de sadece biçime değil, anlama da bakmak gerekir.
Soru işaretinin bir başka kullanım alanı da bilinmeyen, kesin olmayan ya da şüpheyle karşılanan bilgilerdir. Bir bilgi net değilse veya doğruluğu kesin kabul edilmiyorsa soru işareti kullanılabilir. Bu kullanımda amaç, bilginin tam olarak bilinmediğini göstermektir.
Ayrıca sıralı ya da bağlı biçimde kurulan soru cümlelerinde soru işareti her cümlenin sonuna değil, en sona konur. Burada önemli olan, yapının bütün olarak soru anlamı taşımasıdır.
LGS için kritik noktalar
LGS'de soru işaretiyle ilgili sorularda çoğunlukla işlev belirleme öne çıkar. Yani öğrenciden sadece işareti görmek değil, neden kullanıldığını anlaması beklenir.
Bu nedenle şu ayrımı iyi yapmak gerekir:
- Cümlede soru eki veya soru sözcüğü olabilir.
- Soru eki olmasa da cümle soru anlamı taşıyabilir.
- Bir bilgi kesin değilse soru işareti kullanılabilir.
- Sıralı ve bağlı soru cümlelerinde işaret en sona konur.
Sık karıştırılan bilgiler
Öğrenciler bazen sadece soru eki bulunan cümlelerde soru işareti kullanılacağını düşünür. Oysa soru eki bulunmadan da soru anlamı kurulabilir.
Bir başka karışıklık, bilinmeyen bilgilerde kullanılan soru işaretiyle normal soru cümlelerinin aynı sanılmasıdır. Burada soru sormaktan çok, bilginin kesin olmadığını gösterme amacı vardır.
Sıralı ve bağlı soru cümlelerinde de her bölümün sonuna ayrı ayrı soru işareti getirilmesi hatalı olabilir. Eğer yapı bütün olarak bir soru oluşturuyorsa, soru işareti en sonda yer alır.
Mini özet
Soru işareti;
- soru eki veya soru sözcüğü içeren cümlelerin sonunda,
- soru eki olmasa bile soru anlamı taşıyan ifadelerde,
- bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheli bilgilerde,
- sıralı ve bağlı soru cümlelerinde ise en sonda kullanılır.
Sık sorulan sorular
Soru işareti sadece soru eki olan cümlelerde mi kullanılır?
Hayır. Soru eki bulunmasa da cümle soru anlamı taşıyorsa soru işareti kullanılır.
Bilinmeyen bilgilerde neden soru işareti kullanılır?
Çünkü bu kullanım, bilginin kesin olmadığını ya da şüpheyle karşılandığını gösterir.
Sıralı soru cümlelerinde soru işareti nereye konur?
Sıralı ve bağlı soru cümlelerinde soru işareti en sona konur.
