Başlık
LGS Türkçe: “Bakmak” Sözcüğünde Çok Anlamlılık
Kısa giriş
LGS Türkçe dersinde sözcükte anlam sorularında aynı kelimenin farklı cümlelerde farklı anlamlar kazanması sıkça ölçülür. “Bakmak” sözcüğü de bağlama göre değişen anlamlarıyla önemli bir örnektir. Burada amaç, kelimenin tek başına anlamını değil, cümle içinde kazandığı anlamı doğru belirlemektir.
Konu anlatımı
“Bakmak” sözcüğü farklı cümlelerde farklı anlamlarda kullanılabilir. Bu yüzden bir soruda önce cümlenin tamamına dikkat etmek gerekir.
1. Bir şeyin yüzünün bir yöne doğru olması
Bu kullanımda “bakmak”, bir varlığın hangi yöne dönük olduğunu anlatır. Yani burada görme işi değil, yön bildirme vardır.
2. Beslemek veya geçindirmek
Bazı cümlelerde “bakmak”, birinin ihtiyaçlarını karşılamak, onu geçindirmek anlamına gelir. Bu anlamda sorumluluk ve maddi destek ön plana çıkar.
3. Bir işi yapmak veya o işle görevli olmak
“Bakmak” sözcüğü bazen bir işle ilgilenmek, o işi yürütmek ya da o konuda görev almak anlamında kullanılır. Burada kişi bir işten sorumludur.
4. Başka bir şeyle ilgilenmeyip önündeki işle uğraşmak
Bu kullanımda kişi dikkatini yalnızca yaptığı işe verir. Yani çevredeki başka şeylerle ilgilenmez, sadece elindeki işle meşgul olur.
LGS için kritik noktalar
LGS’de bu konu genellikle bağlama göre sözcük anlamı biçiminde karşınıza çıkar. Soruyu çözerken kelimenin sözlük anlamına takılmadan cümlenin verdiği anlama odaklanmalısınız. “Bakmak” sözcüğünün hangi anlamda kullanıldığını bulmak için şu soruları sorabilirsiniz:
- Cümlede bir yön mü bildiriliyor?
- Birini geçindirme anlamı mı var?
- Bir işten sorumlu olma durumu mu anlatılıyor?
- Kişinin sadece önündeki işle uğraşması mı vurgulanıyor?
Sık karıştırılan bilgiler
“Bakmak” sözcüğü görüldüğünde birçok öğrenci hemen gözle görme anlamını düşünür. Oysa LGS Türkçe sorularında önemli olan, sözcüğün cümlede kazandığı anlamdır. Özellikle yön bildirme ile işle ilgilenme anlamı, işle görevli olma ile geçindirme anlamı birbirine karıştırılabilir. Bu yüzden tek kelimeye değil, cümlenin bütününe bakılmalıdır.
Mini özet
“Bakmak” sözcüğü cümle içinde farklı anlamlar kazanabilir. LGS’de önemli olan, bu anlamı bağlama göre ayırt etmektir. Bu sözcük;
- yön bildirebilir,
- geçindirmek anlamı taşıyabilir,
- bir işle görevli olmayı anlatabilir,
- sadece önündeki işle uğraşmayı ifade edebilir.
Sık sorulan sorular
“Bakmak” sözcüğünün anlamı nasıl bulunur?
Kelimenin bulunduğu cümlenin tamamı incelenir. Anlam, bağlama göre belirlenir.
LGS’de bu konu nasıl sorulur?
Genellikle aynı sözcüğün farklı cümlelerde kazandığı anlamı ayırt etmeye yönelik sorular gelir.
En çok hangi hata yapılır?
Öğrenciler kelimeyi tek başına düşünür. Oysa doğru anlamı bulmak için cümleye göre değerlendirme yapılmalıdır.
