Müteselsillik Karinesi Bulunmaması
Borçlar Hukuku içinde önemli noktalardan biri, bir borçta birden fazla borçlunun yer almasının her zaman müteselsil sorumluluk anlamına gelmemesidir. SGS açısından burada temel düşünce şudur: Aynı edimden birden fazla kişi sorumlu olsa bile, sırf bu durumdan müteselsillik sonucu çıkarılamaz.
Konu Anlatımı
Müteselsillik kendiliğinden kabul edilmez. Bunun için ya kanunda açık bir dayanak bulunmalı ya da taraflar arasında bu yönde bir anlaşma olmalıdır. Yani borçluların sayısının fazla olması tek başına yeterli değildir.
Bu noktada esas ilke şudur: Müteselsillik istisnadır. Bu nedenle açık bir düzenleme veya anlaşma yoksa, yorum yapılırken doğrudan müteselsil borçluluk sonucuna gidilmez.
Özellikle bölünebilir borçlarda paylı borçluluk ihtimali gündeme gelir. Böyle durumlarda her borçlunun kendi payı oranında sorumlu olduğu kabul edilebilir. Bu yüzden somut olayda borcun niteliğine dikkat etmek gerekir.
Bir diğer önemli başlık da sözleşme yorumudur. Tarafların kullandığı ifadeler, borcun birlikte üstlenilip üstlenilmediği ve müteselsillik iradesinin açıkça ortaya konulup konulmadığı dikkatle değerlendirilmelidir. Açık bir müteselsillik kararlaştırılmadıkça, bu sonuca kolayca varılmaz.
SGS İçin Kritik Noktalar
SGS'de bu konuda en çok dikkat edilmesi gereken nokta, soruda birden fazla borçlu bulunduğu için otomatik olarak müteselsillik kabul etmemektir. Sorunun çözümünde şu sıra izlenmelidir:
- Kanunda açık bir müteselsillik düzenlemesi var mı?
- Taraflar arasında bu yönde bir anlaşma var mı?
- Borç bölünebilir nitelikte mi?
- Şüphe varsa paylı borçluluk mu kabul edilmeli?
Burada soru kalıbı bakımından öne çıkan ifade şudur: Şüphe hâlinde paylı borç. Bu yaklaşım, müteselsilliğin istisna olmasının doğal sonucudur.
Sık Karıştırılan Bilgiler
- Birden fazla borçlu varsa mutlaka müteselsillik vardır düşüncesi yanlıştır.
- Aynı edimden sorumluluk, tek başına müteselsil sorumluluk kurmaz.
- Müteselsillik için kanun veya anlaşma gerekir.
- Bölünebilir borçlarda paylı borçluluk göz ardı edilmemelidir.
- Sözleşmede belirsizlik varsa yorum sonucu hemen müteselsillik kabul edilmez.
Mini Özet
Müteselsillik karinesi yoktur. Birden fazla borçlunun aynı edimden sorumlu olması, tek başına müteselsil borçluluk doğurmaz. Müteselsillik için kanuni dayanak veya tarafların anlaşması gerekir. Şüpheli durumlarda ve özellikle bölünebilir borçlarda paylı borçluluk düşünülmelidir.
