Kısa Giriş
Yan hizmetler, SPL Dar Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Meslek Kuralları dersinde doğrudan mevzuat bilgisi gerektiren başlıklardan biridir. Bu konuda özellikle 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 38. maddesinde sayılan hizmetlerin bilinmesi gerekir. Ayrıca yan hizmetlerin hangi çerçevede sunulabileceği ve hangi faaliyetlerin bu kapsamda değerlendirilmeyeceği dikkatle ayırt edilmelidir.
Konu Anlatımı
6362 sayılı SPKn md.38 hükmüne göre yan hizmetler şunlardır:
- Sermaye piyasaları ile ilgili danışmanlık hizmetleri sunulması.
- Proje finansmanı dâhil olmak üzere Kurulca belirlenecek hizmet ve faaliyetlerde, kambiyo düzenlemeleri saklı kalmak kaydıyla, kredi ya da ödünç verilmesi ve döviz hizmetleri sunulması.
- Sermaye piyasası araçlarına ilişkin işlemlerle ilgili yatırım araştırması ve finansal analiz yapılması veya genel tavsiyede bulunulması.
- Aracılık yükleniminin yürütülmesi ile ilgili hizmetlerin sunulması.
- Borçlanma veya başka yollardan finansman sağlanmasında aracılık hizmeti sunulması.
- Servet yönetimi ve finansal planlama yapılması.
- Kurulca belirlenecek diğer hizmet ve faaliyetlerde bulunulması.
Yan hizmetlerin en belirgin özelliği, bunların yerine getirilebilmesi için ayrıca izin alınmasının zorunlu olmamasıdır. Bunun yanında yatırım kuruluşları açısından bu hizmetleri sunmak mecburi değildir. Yani yatırım kuruluşları, sundukları yatırım hizmetlerine ek olarak yan hizmet sunup sunmamaya kendileri karar verebilir.
Bununla birlikte önemli bir sınır vardır: Münhasıran yan hizmetleri yapmak amacıyla bir yatırım kuruluşu kurulamaz veya bu şekilde faaliyette bulunulamaz. Başka bir ifadeyle yan hizmetler, tek başına bir kuruluş amacı haline getirilemez.
Ayrıca kitle fonlamasına ilişkin hükümler bakımından özel bir ayrım bulunmaktadır. 7061 sayılı Kanun'la SPKn'da düzenlenen kitle fonlaması ve buna bağlı işlemler ile kitle fonlama platformları yan hizmetler kapsamında yer almaz.
SPL İçin Kritik Noktalar
- Yan hizmetler SPKn md.38 kapsamında sayılmıştır.
- Bu hizmetler için ayrıca izin alınması zorunlu değildir.
- Yatırım kuruluşlarının yan hizmet sunma zorunluluğu yoktur.
- Yan hizmetler isteğe bağlı olarak, yatırım hizmetlerine ek şekilde sunulabilir.
- Sadece yan hizmet sunmak amacıyla yatırım kuruluşu kurulamaz.
- Kitle fonlaması ve buna bağlı işlemler yan hizmet sayılmaz.
Sık Karıştırılan Bilgiler
Yan hizmetlerin ayrıca izne tabi olmaması, bunların bağımsız ve sınırsız şekilde yürütülebileceği anlamına gelmez. Çünkü münhasıran bu amaçla bir yatırım kuruluşu kurulması mümkün değildir.
Bir diğer karışıklık noktası, kitle fonlamasının yan hizmet sayıldığı düşüncesidir. Oysa mevzuata göre kitle fonlaması, buna bağlı işlemler ve kitle fonlama platformları yan hizmetler kapsamına girmez.
Ayrıca yatırım araştırması, finansal analiz ve genel tavsiye verilmesi de yan hizmetler arasında yer almaktadır. Bu başlık bazen yatırım hizmetleri ile karıştırılabildiği için dikkat edilmelidir.
Mini Özet
Yan hizmetler, SPKn md.38'de sayılan ve yatırım kuruluşlarının yatırım hizmetlerine ek olarak sunabileceği hizmetlerdir. Bu hizmetler için ayrıca izin alınması gerekmez ve bunların sunulması zorunlu değildir. Ancak yalnızca yan hizmet sunmak amacıyla yatırım kuruluşu kurulamaz. Kitle fonlaması ve buna bağlı işlemler ise yan hizmet kapsamında değerlendirilmez.
