Kısa Giriş
Borçlar Hukuku içinde borca aykırılık nedeniyle doğan sorumluluğun kapsamı belirlenirken bazı durumlarda haksız fiile ilişkin hükümler devreye girer. SGS açısından burada temel nokta, bu hükümlerin doğrudan değil, borca aykırılığın niteliğine uygun düştüğü ölçüde uygulanmasıdır.
Konu Anlatımı
Bu konunun yasal dayanağı TBK m.114/2'dir. Kurala göre, borçlunun sorumluluğunun kapsamı belirlenirken, borca aykırılığın yapısına uygun olduğu ölçüde haksız fiil sorumluluğuna ilişkin hükümler uygulanır.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta, sözleşmeden doğan sorumluluğun tamamen haksız fiil sorumluluğuna dönüşmemesidir. Yalnızca sorumluluğun kapsamı bakımından, uygun düşen alanlarda haksız fiil hükümlerinden yararlanılır.
Bu çerçevede özellikle:
- Zararın belirlenmesi
- Tazminatta indirim
- Birlikte kusur
ile ilgili hükümler uygulama alanı bulabilir.
Ancak bu uygulama yapılırken önemli bir esas korunur: sözleşmesel kusur karinesi devam eder. Yani kapsam belirlenirken haksız fiil hükümlerinden yararlanılması, sözleşmeye aykırılıktan doğan kusur yapısını ortadan kaldırmaz.
SGS İçin Kritik Noktalar
SGS'de bu alt konuda soru mantığı genellikle zarar ve tazminat hesabındaki ortak kuralları ayırt etmeye dayanır. Bu nedenle şu ayrımı net kurmak gerekir:
- Borca aykırılık halinde başvurulan temel alan sözleşmesel sorumluluktur.
- Buna rağmen, sorumluluğun kapsamı belirlenirken haksız fiil hükümleri uygun düştüğü ölçüde uygulanabilir.
- Bu uygulama özellikle zarar hesabı ve tazminatın azaltılması gibi başlıklarda önem taşır.
- Buna karşın sözleşmesel kusur karinesi korunur.
Sık Karıştırılan Bilgiler
-
Yanlış yaklaşım: Borca aykırılıkta tümüyle haksız fiil hükümleri uygulanır. Doğru yaklaşım: Sadece borca aykırılığın niteliğine uygun düştüğü ölçüde uygulanır.
-
Yanlış yaklaşım: Haksız fiil hükümleri uygulanınca sözleşmesel yapı ortadan kalkar. Doğru yaklaşım: Sözleşmesel kusur karinesi korunmaya devam eder.
-
Yanlış yaklaşım: Bu düzenleme sadece zarar miktarını ilgilendirir. Doğru yaklaşım: Zararın belirlenmesi yanında indirim ve birlikte kusur hükümleri de uygulanabilir.
Mini Özet
TBK m.114/2'ye göre borçlunun sorumluluğunun kapsamı belirlenirken, borca aykırılığın niteliğine uygun düştüğü ölçüde haksız fiil sorumluluğuna ilişkin hükümler uygulanır. Özellikle zarar, indirim ve birlikte kusur hükümleri önemlidir. Ancak sözleşmesel kusur karinesi her hâlde korunur.
