Öneri (İcap) ve Öneriye Davet
Kısa giriş
Sözleşmenin kurulması bakımından öneri ile öneriye davet ayrımı temel konulardan biridir. SGS açısından bu başlıkta özellikle bir açıklamanın gerçekten öneri sayılıp sayılmadığı, ısmarlanmayan şeyin gönderilmesinin sonucu ve geciken kabulün hangi durumda sözleşme kurulmasına yol açabileceği önem taşır.
Konu anlatımı
Öneri, sözleşme kurma iradesini karşı tarafa yönelten açıklamadır. Buna karşılık öneriye davet, karşı tarafı öneride bulunmaya yönelten bir aşamadır. Ancak her dışa vurulan açıklama öneriye davet değildir.
Burada dikkat edilmesi gereken temel nokta şudur: fiyatı gösterilerek mal sergilenmesi veya tarife ya da fiyat listesi gönderilmesi, aksi açıkça anlaşılmadıkça öneri sayılır. Yani bu tür durumlar kural olarak öneriye davet değil, doğrudan öneri niteliğindedir. Sorularda bu ayrım çoğu zaman tersinden test edilir.
Bir diğer önemli başlık ısmarlanmayan şeyin gönderilmesidir. Ismarlanmamış bir şeyin gönderilmesi öneri sayılmaz. Bu nedenle böyle bir şeyi alan kişi, onu geri göndermekle yükümlü değildir. SGS’de bu kural özellikle yükümlülük doğurup doğurmadığı yönüyle öne çıkar.
Kabul beyanının zamanlaması da sözleşmenin kurulmasında sonuç doğurur. Geciken kabul, açıkça veya derhal reddedilmezse sözleşme kurulmuş sayılabilir. Bu nedenle sadece kabulün geç ulaşmış olması tek başına sözleşmenin hiç kurulmayacağı anlamına gelmez.
SGS için kritik noktalar
- Fiyatı gösterilerek sergilenen mal, kural olarak öneridir.
- Tarife veya fiyat listesi gönderilmesi de aksi açıkça anlaşılmadıkça öneri sayılır.
- Ismarlanmayan şeyin gönderilmesi öneri oluşturmaz.
- Ismarlanmayan şeyi alan kişinin geri gönderme yükümlülüğü yoktur.
- Geciken kabul her zaman etkisiz değildir; açıkça veya derhal reddedilmezse sözleşme kurulmuş sayılabilir.
Sık karıştırılan bilgiler
En çok karıştırılan nokta, fiyat etiketi taşıyan mal sergilenmesinin öneriye davet sanılmasıdır. Oysa kurala göre, aksi açıkça anlaşılmadıkça bu durum öneridir.
Bir başka karışıklık da ısmarlanmayan malın gönderilmesinde ortaya çıkar. Bu gönderim, karşı taraf bakımından kabul edilmesi beklenen bir öneri gibi değerlendirilemez. Ayrıca alan kişi bakımından geri gönderme zorunluluğu da doğmaz.
Geciken kabul konusunda da şu hata yapılabilir: geç ulaşan kabulün otomatik olarak sonuçsuz olduğu düşünülür. Oysa açıkça veya derhal reddedilmeme hâlinde sözleşme kurulmuş sayılabilmesi mümkündür.
Mini özet
Öneri ile öneriye davet ayrımı sözleşmenin kurulmasında belirleyicidir. Fiyatı gösterilen malın sergilenmesi ile tarife veya fiyat listesi gönderilmesi, kural olarak öneri sayılır. Ismarlanmayan şeyin gönderilmesi öneri değildir ve alan kişi bunu geri göndermek zorunda değildir. Ayrıca geciken kabul, açıkça veya derhal reddedilmezse sözleşmenin kurulmasına yol açabilir.
