Kısa Giriş
Anlamlarına göre cümleler konusunda KPSS’de en çok sorulan nokta, cümlenin yükleminin gerçekleşip gerçekleşmediğini doğru yorumlamaktır. Sorularda yalnızca şekle bakmak yetmez; cümlenin verdiği anlam da dikkatle incelenmelidir.
Konu Anlatımı
Anlamlarına göre cümleler, yüklemin bildirdiği işin ya da durumun gerçekleşme durumuna göre değerlendirilir. Bu başlıkta temel ayrım olumlu cümle ve olumsuz cümle şeklindedir.
Olumlu Cümleler
Olumlu cümlelerde yüklemin bildirdiği durumun gerçekleştiği ya da gerçekleşeceği anlaşılır. Bu tür cümlelerde yüklemde olumsuzluk bildiren ekler yer almaz. Hem ad cümleleri hem de fiil cümleleri olumlu olabilir.
Örnek olarak “Uzun bir çalışma sonucu Ankara’dayım.” cümlesi, bildirilen durumun varlığını gösterdiği için olumlu bir cümledir.
Olumsuz Cümleler
Olumsuz cümlelerde ise yüklemin bildirdiği işin ya da durumun gerçekleşmediği ya da gerçekleşmeyeceği ifade edilir. Bu tür cümlelerde yüklemde olumsuzluk anlamı kuran ekler bulunur. KPSS’de özellikle -me, -ma, -mez, -maz ekleri üzerinden soru hazırlanır.
Bu noktada önemli olan, olumsuzluk ekini sadece görmek değil, onun yüklemde görev yapıp yapmadığını da anlamaktır.
KPSS Kritik Noktaları
Sınavda en çok karıştırılan bölüm, biçim ile anlamın her zaman aynı doğrultuda olmamasıdır. Yani bir cümle dış görünüşte olumlu olup anlam bakımından olumsuz olabilir. Aynı şekilde dış görünüşte olumsuz olan bir cümle, verdiği mesaja göre olumlu kabul edilebilir.
“Aker öldü.” cümlesi sorulursa, yüklemde olumsuzluk eki bulunmadığı için biçim bakımından olumludur. Anlam bakımından da gerçekleşmiş bir durumu bildirdiği için yine olumludur.
Karıştırılan Bilgiler
Biçimce olumlu, anlamca olumsuz
Bu tür cümlelerde yüklemde olumsuzluk eki görülmez; ancak cümle, içerik olarak olumsuz bir anlam taşır. Soruda yalnızca eke bakarsan hata yapabilirsin.
Biçimce olumsuz, anlamca olumlu
Bu tipte yüklemde olumsuzluk eki vardır; fakat cümlenin bütünü olumlu bir sonuç ya da kabul bildirir. KPSS’de bu ayrım özellikle örnek cümleler üzerinden yoklanır.
Olumsuzluk her zaman ekle anlaşılmaz
“Sevgide hiç vefa yok.” cümlesinde yüklemde klasik olumsuzluk eki aramak yerine cümlenin verdiği anlamı değerlendirmek gerekir. Bu yüzden sorularda sadece ek bilgisiyle değil, anlam bütünlüğüyle hareket etmelisin.
Mini Özet
Anlamlarına göre cümlelerde temel ölçüt, yüklemin bildirdiği durumun gerçekleşip gerçekleşmemesidir. Olumlu cümle gerçekleşen ya da gerçekleşecek durumu anlatır. Olumsuz cümle ise gerçekleşmeyen ya da gerçekleşmeyecek durumu gösterir. KPSS’de asıl dikkat edilmesi gereken nokta, biçim ile anlamın bazen farklı sonuç vermesidir.
